Ernest Hemingway
biografia
Małgorzata Musierowicz
biografia
Witold Gombrowicz
biografia
Ferdydurke
streszczenie
Trans-Atlantyk
streszczenie
Opium w rosole
streszczenie
Kłamczucha
streszczenie
Komu bije dzwon
streszczenie
Stary człowiek i morze
streszczenie
Dziady cz. III
streszczenie
Dziady cz. II
streszczenie
Pan Tadeusz
streszczenie
Konrad Wallenrod
streszczenie
Romeo i Julia
streszczenie
Poskromienie złośnicy
streszczenie
Makbet
streszczenie
Noc listopadowa
streszczenie
Chłopi
streszczenie
Austeria
streszczenie
Sztukmistrz z Lublina
streszczenie

Dziady cz. IV - Adam Mickiewicz

21
B D

Kiedy Adam Mickiewicz pisał Dziady, miał dokładnie przemyślany zarys kompozycyjny całego cyklu. Wykorzystał ludowy obrzęd dziadów, by połączyć różne wątki w jedno. Gdy w 1823 roku ukazały się Dziady. Poema, tworzyły je dwie części dramatu – mówiące o moralności Dziady cz. II oraz skupiające się na miłości (temacie tak ważnym w epoce romantyzmu) Dziady cz. IV.

STRESZCZENIE DZIADÓW CZ. 4

Czas wydarzeń jest taki sam, jak w poprzednich częściach Dziadów. To Zaduszki, wieczór dbania o dusze zmarłych. W domu prawosławnego Księdza, wdowca, pojawia się Pustelnik Gustaw. Wygląda przerażająco, przypomina stracha na wróble, czym wzbudza śmiech i drwiny ze strony dzieci kapłana. Ten upomina pociechy, mówiąc: „Dzieci, będzie ten płakał, kto się z płaczu śmieje!”. Niespodziewany gość nie zwraca uwagi na zachowanie mieszkańców domu – zachowuje się jak człowiek obłąkany. Nie mówi, kim jest, ani po co przyszedł. Stwierdza tylko, że „Kto miłości nie zna, ten żyje szczęśliwy. / I noc ma spokojną, i dzień nietęskliwy”.

Mówiąc o Dziadach cz. 4 i streszczeniu szczegółowym, trzeba pamiętać o podziale relacji Pustelnika na trzy części - godziny, z których każda ma wyraźną i wiele mówiącą nazwę: miłości, rozpaczy i przestrogi. W części pierwszej Pustelnik opowiada o wielkiej sile miłości, dzieli się żarem uczuć. Powołuje się na lektury, które namieszały mu w głowie – Cierpieniach młodego Wertera J. W. Goethego oraz Nowej Heloizy J. J. Rousseau. Mówi, że przez miłość – swoją, ale i tą literacką – jest już „umarły dla świata”.

Wybija kolejna godzina – godzina rozstania. Pustelnik opowiada o tym, jak przyszło mu rozstać się z ukochaną. Pada imię Maryla, co pozwala doszukiwać się w treści elementów autobiografii (patrz: nieszczęśliwa miłość Adama Mickiewicza i Maryli Wereszczakówny). Nieszczęśliwy kochanek nie stroni od rozważań o śmierci, wyróżniając jej trzy rodzaje. Według niego istnieje śmierć ciała, rozłączenie kochanków oraz będąca potępieniem duszy śmierć wieczna. Jak sam mówi – jego dotknął drugi typ śmierci.

Z nadejściem kolejnej godziny gaśnie jedna ze świec. W trakcie rozmowy Ksiądz rozpoznaje w nieproszonym gościu swojego byłego ucznia. Teraz to Gustaw próbuje pokazać kapłanowi, że istnieje coś więcej niż tylko sztywne nauki rozumu. W przypływie uczuć wygłasza słynny monolog, w którym ubolewa nad swoim losem, oskarżając o własne cierpienie ukochaną:

„Kobieto! puchu marny! ty wietrzna istoto!
Postaci twojej zazdroszczą anieli,
A dusze masz gorszą, gorszą niżeli!…
Przebóg! tak ciebie oślepiło złoto!
I honorów świecąca bańka, wewnątrz pusta!
Bodaj!… Niech, czego się dotkniesz, przeleje się w złoto!
Gdzie tylko zwrócisz serce i usta,
Całuj, ściskaj tylko złoto!
(…)

A ty sercem oziębłym, obojętną twarzą,
Wyrzekłaś słowo mej zguby
I zapaliłaś niecne ogniska,
Którymi łańcuch wiążący nasz pryska,
Które się wiecznym piekłem między nami żarzą,
Na moje wieczne męczarnie!
Zabiłaś mnie, zwodnico! Nieba cię ukarzą,
Sam ja… nie puszczę, bezkarnie,
Idę, zadrżyjcie, odmieńce!”

Mickiewicz, Dziady cz.IV

Targany silnymi emocjami Gustaw postanawia popełnić samobójstwo – woli śmierć od cierpienia zadawanego przez niespełnioną miłość. Przebija się sztyletem, ale – ku przerażeniu Księdza – nie umiera, za to dopomina się przywrócenia obrzędu dziadów, którego kapłan zakazał. Okazuje się, że Gustaw jest upiorem, widmem, które nie może zaznać spokoju wiecznego. Mówi: „Bo słuchajcie i zważcie u siebie, / Że według bożego rozkazu: / Kto za życia choć raz był w niebie, / Ten po śmierci nie trafi od razu”. Niepodziewanie lampa pod obrazem Najświętszej Maryi Panny gaśnie, a Gustaw znika.

BOHATER ROMANTYCZNY W DZIADACH CZ. 4

Pustelnik Gustaw, będący jednocześnie widmem pojawiającym się w zakończeniu Dziadów cz. II, to przykład bohatera werterycznego. To nieszczęśliwy kochanek, cierpiący z powodu niespełnionej miłości, który nie umie poradzić sobie z własnymi uczuciami. Zagłębia się we własnym bólu, znajduje w nim jednocześnie ulgę i mękę. Wybiera śmierć jako drogę ucieczki od samego siebie. Gustaw ma typowe cechy bohatera romantycznego. Uczucia mają dla niego o wiele większe znaczenie niż zdroworozsądkowe argumenty. Śmierć, wybierana z poczucia klęski i obowiązku, jest wybawieniem i potępieniem jednocześnie.

Co warte uwagi, ten sam bohater – widmowy kochanek – pojawia się w balladzie Upiór, wydanej z Dziadami 4. To piękne, literackie studium miłości. Nieszczęśliwie zakochany młodzieniec, który popełnił samobójstwo z rozpaczy, co roku wraca na ziemię, by z krwawą raną na piersi jeszcze raz przeżywać swoje cierpienie. Jego postać jest wyraźnym łącznikiem II części Dziadów oraz Dziadów IV.

Ocena pracy

Zgłoś błąd

Szukaj materiałów

© 2022 Wszystkie prawa zastrzeżone | All rights reserved Regulamin Polityka prywatności

Porozmawiaj z nami

Wybierz interesujące Ciebie tematy

Dane kontaktowe

!
!
!

Dla firm

!