Ernest Hemingway
biografia
Małgorzata Musierowicz
biografia
Witold Gombrowicz
biografia
Ferdydurke
streszczenie
Trans-Atlantyk
streszczenie
Opium w rosole
streszczenie
Kłamczucha
streszczenie
Komu bije dzwon
streszczenie
Stary człowiek i morze
streszczenie
Dziady cz. III
streszczenie
Dziady cz. II
streszczenie
Dziady cz. IV
streszczenie
Pan Tadeusz
streszczenie
Konrad Wallenrod
streszczenie
Romeo i Julia
streszczenie
Poskromienie złośnicy
streszczenie
Noc listopadowa
streszczenie
Chłopi
streszczenie
Austeria
streszczenie
Sztukmistrz z Lublina
streszczenie

Makbet - William Shakespeare

21
B D

Rozgrywający się na szkockich terenach dramat jest jednym z najważniejszych i najtrudniejszych dzieł w dorobku Williama Szekspira. Makbet, który powstał ok. 1606 roku, uważany jest za arcydzieło, przez co – choć to najkrótsza sztuka Szekspira – jest w czołówce dramatów najczęściej wystawianych i adaptowanych.

Makbet został zainspirowany zmianami na brytyjskim tronie, kiedy to zmarłą królową Elżbietę zastąpił pochodzący z dynastii Stuartów Jakub I. Król utrzymywał, że pochodzi z rodu Banka, co zostało symbolicznie utrwalone w dramacie i co świadczy o szacunku, jakim Szekspir darzył swego władcę i mecenasa.

O historycznym pierwowzorze tytułowej postaci kronikarze pisali, że Makbet mógłby być „człowiekiem mężnym, który gdyby nie był nieco okrutny z natury, mógłby uchodzić za najbardziej godnego sprawowania władzy królewskiej w kraju”. Charakterystyka Makbeta według Szekspira jest zbliżona , też wydaje się być doskonałym materiałem na władcę – jest odważny, co pokazuje podczas otwierającej dramat bitwy pod Forres. Podległy królowi Szkocji Dunkanowi, z przyjacielem Bankiem u boku, walczy z Norwegami. Wykazuje się męstwem i zdolnościami logicznego myślenia, jest sprytny i przewidujący. Do czasu, gdy na jego drodze stają trzy Czarownice. Przerażająco blade, chude, z długimi włosami i brodami, przepowiadają przyszłość. Oznajmiają, że Makbet zostanie królem Szkocji, zaś Banko – protoplastą królewskiej dynastii.

Kiedy Makbet zostaje utytułowany przez króla Dunkana za zasługi na polu walki i opowiada żonie o przepowiedni, rodzi się myśl, by przyspieszyć spełnienie proroctwa. Lady Makbet nakłania męża do zbrodni. Kiedy Dunkan nocuje w ich zamku, Makbet morduje go, a winę zrzuca na królewskich strażników, których również zabija. Synowie Dunkana, w obawie o własne życie, zbiegają z zamku, by móc przygotować odwet za życie ojca i odebrane królestwo.

Zabójstwo dla władzy to bardzo popularny motyw zbrodni w literaturze. Zgodnie z jego konwencjami, Szekspir dąży do pokazania tego, co dzieje się z człowiekiem, który wybrał życiową rolę zbrodniarza. I w ten sposób Makbet, który został królem Szkocji, zaczyna odczuwać wyrzuty sumienia. Wspiera go Lady Makbet, kobieta o bardzo złożonej konstrukcji psychicznej. Charakterystyka Lady Makbet mogłaby stanowić osobne dzieło, tak ciekawą postacią uczynił ją Szekspir. Choć sama walczy z wątpliwościami i demonami niespełnionego macierzyństwa, wydaje się być silniejsza psychiczne od męża i utwierdza go w słuszności postępowania:

„Czemu tak samotny,
W ponurych tylko marzeń towarzystwie?
Żywiący ciągle owe myśli, które
Powinny były umrzeć razem z tymi
Co je wzbudzają. Na co nie ma środka,
Nad tym się nie ma i co zastanawiać;
Co się raz stało, już się nie odstanie.”

Choć wydawać by się mogło, że całe zło pochodzi z przepowiedni, Szekspir tak naprawdę pokazuje, że to nie Los, nie starożytne Fatum kieruje życiem człowieka, a on sam. Makbet ma wybór, jednak dobrowolnie decyduje się na ścieżkę zbrodni i choć ciąży mu ona coraz bardziej – nie potrafi z niej zawrócić. Popełnia kolejne morderstwa: wydaje rozkaz zabicia swojego przyjaciela, Banka, ponieważ boi się, że ten mogłyby powiedzieć komuś o przepowiedni trzech Czarownic, a także dlatego, że lęka się proroctw mówiących o tym, że ten miałby się stać ojcem dynastii królów. Kiedy podczas uczty widzi ducha Banka, o mało nie przyznaje się do winy. Tylko przytomność umysłu Lady Makbet ratuje go od klęski. Tragizm Makbeta staje się coraz bardziej widoczny – zaczyna przegrywać sam ze sobą, słabnie psychicznie, jest rozdarty między świadomością popełnianego zła i pragnieniem władzy absolutnej.

W dalszej części dramatu giną kolejne osoby. Tytułowy bohater, mierząc się z coraz silniejszymi wątpliwościami, pragnie upewnić się, że jest najlepszą osobą do pełnienia władzy i że nic mu nie grozi. Od Czarownic słyszy, że nie ma się czego obawiać, dopóki las Birnam nie zbliży się do zamku, ma jednak wystrzegać się człowieka, którego nie zrodziła kobieta. W tym samym czasie do Anglii ucieka Makduf, w skutek czego zamordowana zostaje jego rodzina. Śmierć Lady Makduf i jej synka ma być karą za zdradę. Co zaskakujące, wkrótce samobójstwo popełnia Lady Makbet. Okazuje się, że i ona nie może poradzić sobie z psychicznym obciążeniem związanym z popełnionymi zbrodniami.

Shakespeare, Makbet

Jej osamotnienie, poczucie bezsilności oraz brak ujścia dla targających nią żądz i namiętności pcha ją do kroku ostatecznego, jakim jest samobójstwo. Silna Lady Makbet umiera w samotności.

W Anglii Makduf oraz Malkolm, syn Dunkana, planują zemstę na Makbecie. Wkrótce wojownicy, maskujący się leśnymi gałęziami, podchodzą pod zamek- w ten sposób spełnia się proroctwo o wędrującym lesie. Mimo wszystko Makbet wydaje się być pewny siebie, do czasu, gdy Malkolm oznajmia, że przyszedł na świat przedwcześnie, poprzez cesarskie cięcie, nie został więc urodzony (naturalnie) przez kobietę. Uzurpator przeczuwa swoją klęskę i pogrążony w rozpaczy i wyrzutach sumienia, żali się sam przed sobą, ubolewa na bezsensem ludzkiego życia:

„Zgaśnij wątłe światło!
Życie jest tylko przechodnim półcieniem,
Nędznym aktorem, który swoją rolę
Przez parę godzin wygrawszy na scenie
W nicość przepada – powieścią idioty,
Głośną, wrzaskliwą, a nic nie znaczącą”.

Makbet ginie, a królem Szkocji zostaje prawowity następca tronu – syn Dunkana, Malkolm. Szekspir pokazuje tym samym, że nie ma zbrodni bez kary.

Wielu żartuje, że streszczenie Makbeta można by ograniczyć do czterech słów: morderstwo dobrego – zabicie złego, ukazując tym samym, że Makbet i plan wydarzeń w nim przedstawiony to twórczość tendencyjna. Jednak wprowadzenie Czarownic do sztuki było posunięciem nowatorskim i ryzykownym jednocześnie. Początek XVII wieku to czas płonących stosów i polowań na czarownice, a właściwie kobiety wchodzące w konszachty z diabłem. Widzowie zgromadzeni w teatrze byli pod ogromnym wrażeniem tych niecodziennych postaci, a ich słowa bardzo przemawiały do wyobraźni odbiorców.

Przypuszcza się, że przez umieszczenie w treści dramatu istot nierealnych, magicznych, sztuka została przeklęta. Uważa się, że została rzucona na nią klątwa przez osoby związane z czarną magią, którym nie spodobało się, że Szekspir dokładnie odtworzył ich magiczne rytuały. Już w 1607 roku wystawianiu Makbeta towarzyszyły niefortunne wypadki – w wyniku nagłej choroby zmarł aktor, który miał grać Lady Makbet, a sam Jakub I, zdegustowany sztuką, zabronił jej wystawiania przez najbliższe 5 lat. Królewski zakaz nie zdjął jednak klątwy. Przez wiele lat kolejne inicjatywy przedstawienia Makbeta związane były z trudnościami – nagłymi chorobami, wypadkami podczas prób oraz spektakli, bójkami, pożarami, etc. Do dziś uważa się, że wystąpienie w Makbecie jest zarówno honorem, jak i ryzykiem. Być może dlatego przyjęło się, że w budynku teatru nie wymienia się tytułu sztuki, a mówi po prostu o „Szkockim Królu”. Jeżeli jednak komuś zdarzy się zapomnieć o tym zwyczaju, może odczarować urok poprzez trzykrotne okręcenie się wokół własnej osi, przeklnięcie, splunięcie przez lewe ramię oraz recytację fragmentu którejś z pozytywnych i radosnych sztuk Szekspira, np. Kupca weneckiego.

Ocena pracy

Zgłoś błąd

Szukaj materiałów

© 2022 Wszystkie prawa zastrzeżone | All rights reserved Regulamin Polityka prywatności

Porozmawiaj z nami

Wybierz interesujące Ciebie tematy

Dane kontaktowe

!
!
!

Dla firm

!